Jedna od najvažnijih vesti danas je da je zaštitna kupola na nuklearnom reaktoru u Černobilju popustila i da postoji realna opasnost od širenja radijacije. Podsećanja radi, u februaru ove godine došlo je do oštećenja napuštene elektrane usled napada dronom. Međunarodna agencija za atomsku energiju IAEA saopštila je danas da je inspekcija koja je sprovedena prošle nedelje ustanovila da je došlo do propadanja konstrukcije koja je, između ostalog, imala funkciju zadržavanja radioaktivnog materijala. Ukrajina za ovaj napad optužuje Rusiju, dok oni to negiraju. Pre nekoliko godina sam pisala o Černobilju i onome što se tamo dešavalo, pa evo prilike da taj tekst objavim ponovo.
Nedaleko od ukrajinskog grada Pripjat, na samo 16 kilometara od granice sa Belorusijom, nalazi se Černobilj – gradić koji je preko noći postao centar pažnje celog sveta i mesto najveće tehnološke katastrofe u istoriji čovečanstva.
Trebalo je da to bude još jedan test koji će utvrditi brzinu turbine u reaktoru prilikom njegovog zaustavljanja. Lenjinova memorijalna nuklearna elektrana Černobilj sastojala se od 4 reaktora, a ono što naučnici nisu znali jeste da je baš četvrti reaktor u kojem je trebalo isključiti struju, već bio nestabilan.
Isključenje struje usporilo je turbine za hlađenje, voda se pretvorila u paru, a pritisak je rastao. Eksplozija pare koja je oduvala poklopac sa reaktora izazvaće katastrofu neslućenih razmera, oslobađajući ogromnu količinu radioaktivnog otpada u atmosferu.
Dva radnika poginula su na licu mesta. Vatrogasci koji su stigli čim je primećen požar na krovu elektrane bili su ujedno i prve žrtve radijacije koja je bila nemerljiva. Više od stotinu je dobilo akutno trovanje radijacijom, a njih 47 je preminulo od posledica zračenja.
Stanovnici Pripjata nisu odmah saznali za eksploziju pa samim tim nisu ni evakuisani. Na desetine ljudi se razbolelo, a mučnine, povraćanje, glavobolje, ukus metala u ustima i napadi kašlja, samo su neki od simptoma koji su se javljali.
Vlasti su uspele da isele stanovništvo Pripjata ali su pojedini stanovnici okolnih sela odbili da napuste svoja imanja. Nekada miran, porodični gradić, postao je grad duhova.
Procene o broju žrtava černobiljske katastrofe su različite. Sama eksplozija, odnosno količina radijacije, bila je oko 400 puta jača od one koja je zabeležena u Hirošimi i Nagasakiju, a vetar je radioaktivni otpad nosio širom Evrope.
Čak i posle više od tri decenije od katastrofe ne zna se tačan broj onih koji su direktno ili indirektno umrli od posledica radijacije, a prema nekim istraživanjima ta cifra doseže čak do 200 hiljada žrtava.
Teritorija prečnika oko 30 kilometara danas je zaštićena zona, ograđena bodljikavom žicom, kontrolnim punktovima koje čuva vojska i sa peko 800 čuvara raspoređenih duž žice. Ova oblast ima i poseban administrativni status zbog jednostavnije kontrole.
Površina kontaminirane teritorije prostire se na tri države – Ukrajini, Rusiji i Belorusiji i jednaka je teritorijama Srbije, Crne Gore i Makedonije zajedno, a u čišćenju terena učestvovalo je više od 200 hiljada ljudi od kojih većina ima ozbiljne zdravstvene probleme.
Zona čišćenja, kako je nazivaju, u kojoj se nalazi i grad Pripjat u kojem je pre nesreće živelo oko 50 hiljada stanovnika, danas je pusta, a u samom gradu Černobilju odsedaju naučnici, turisti i radnici koji rade na održavanju.
Pripjat je postao svojevrsna turistička atrakcija od kada je proglašen bezbednim za jednokratne posete, pa tako ovaj grad godišnje poseti više desetina hiljada turista koji uz posebnu kontrolu i mere zaštite mogu da posete elektranu i područje oko nje.
Turistima je dozvoljeno fotografisanje, obilazak dela elektrane, a moguće je ručati u menzi elektrane. Strogo je zabranjeno dodirivanje metalnih predmeta i spuštanje ličnih stvari na zemlju, a pre i posle ulaska u zonu čišćenja obavezno je merenje nivoa radijacije.
Šume nakon katastrofe bile su uništene, stabla osušena, a većina životinja je uginula. Ipak, flora i fauna obnovljene su brže nego što je iko mogao slutitit. Radijacija je i dalje veoma visoka ali to ne utiče toliko na životinje. Šume oko elektrane sada su pravi mali rezervat u kojima žive medvedi, divlje svinje, konji i mnoge druge životinje.
Elektrana je zvanično zatvorena 15. decembra 2000. godine. Na krovu se sada nalazi oko 4000 solarnih panela koji proizvode solarnu energiju, a reaktor 4 zaliven je betonskim sarkofagom od 1,1 miliona tona.
Pretpostavlja se da je ovaj događaj ubrzao raspad tadašnjeg Sovjetskog Saveza, ali i podigao svest o štetnosti nuklearnih elektrana. SFRJ je 1989. izglasala zakon, odnosno moratorijum, o zabrani izgradnje nuklearki na svojoj teritoriji koji je bio na snazi 25 godina.
Nepoznavanje tehnologije, ljudski faktor, nepažnja, nemar ili splet nesrećnih okolnosti upisali su 26. april 1986. godine crnim slovima u kalendar istorije, a 01:23h je vreme posle kojeg više ništa nije bilo isto.
Maslacak na vetru
Add comment
Comments